Boya Nedir?

Yüzeylerin korunması veya dekoratif amaçlarla çeşitli yüzeylere uygulandığında yüzeyler üzerinde kuruyan bir film tabakası oluşturan kimyasal bileşimlerdir.

Boyayı Teşkil Eden Bileşimler

  1. Bağlayıcılar (Alkid veya reçine diye de adlandırılır
  2. Pigmentler (Boyar maddeler )
  3. Extenders (Yardımcı pigmentler )
  4. Katkı ve dolgu maddeleri (Talk, kalsit, barit vs )
  5. Kimyasal ajanlar ve yardımcılar ( Disperse ediciler, Yüzey düzelticiler, Kabuk önleyiciler, Kurumayı sağlayan yardımcılar, Çökme önleyiciler vs )
  6. Solventler (Boya imalatı ve uygulama sırasında akışkanlığı ve uygulamayı kolaylaştıran genelde petrol türevi sıvılar)
  7. Özel amaçlı boyalarda özel amacı sağlayan diğer kimyasallar

Vernik

  1. Yüzeylerin kendi tabi görüntülerinin korunması
  2. Atılan verniğin altında kalan boyaların (metalik alüminyum gibi ) kendi renklerinin görülmesi veya
  3. Yüzeylerin korunması amacıyla hazırlanmış içinde pigment ve örtücülük veren bileşenlerin olmadığı yüzeyler üzerinde kuruyan bir film tabakası oluşturan kimyasal bileşimlerdir

Boya Uygulama Yöntemleri

Fırça, rulo, pistole (havalı - havasız) , merdane, daldırma, sıyırma, serigrafi, elektrostatik vs yöntemlerle kullanış amacına veya istenilen sonuca bağlı olarak yapılır.

BAĞLAYICILAR

Bağlayıcı tanımı genel anlamda boyanın cinsine bağlı olarak çeşitli kuruyan yağlar, alkid reçineleri, plastifiyanlardır Bunlar koruyucu bir film oluşturur ve boya içinde renk, örtme, kıvamlılık, yoğunluk, dayanıklılık gibi özellikler taşıyan pigment, katkı ve dolgu maddeleri ile diğer kimyasal maddeleri bir arada tutmaya yararlar.
Bağlayıcılar boyalara önemli özellikler verdiklerinden kullanım yerlerine göre değişik bağlayıcı sistemleri kullanılmaktadır.
Bunlar boyaya sertlik, elastikiyet, parlaklık, dış etkenlere ve kimyasallara karşı koruma, yapışma ve kuruma özellikleri gibi önemli özellikler verirler.

PIGMENTLER ( BOYAR MADDELER )

Boyalara renklerini veren ve bağlayıcı içinde çözünmeyen organik ve anorganik yapıdaki mikron büyüklüğündeki katı partiküllerdir.

EXTENDERS ( YARDIMCI PIGMENTLER )

Boya içine girildiğinde direkt örtücülük vermeyen fakat diğer bazı özellikler (yoğunluk, matlık verme vs) kazandıran maddeler.

KATKI VE DOLGU MADDELERİ

Boyanın yoğunluk yüzey düzgünlüğü, matlığı, maliyeti gibi unsurları ayarlamak amacıyla boya içine girilen katı maddelerdir.

KİMYASAL AJANLAR

Boyaya düşük oranlarda girildiği halde boya üretimi, boya kürlenmesi veya boyanın depolanması ve uygulanması sırasında boyaya önemli özellikler kazandıran ( Dispers ediciler, ıslatıcılar, pigment yüzmesini önleyiciler , düzgün yayılmayı sağlayıcılar , çökme önleyiciler , köpük kesiciler , akışkanlığı kontrol ediciler , kabuk önleyiciler , sarkma önleyiciler , kurutucular , matlaştırıcılar , fungusitler (küf ve bakteri önleyiciler), kayganlaştırıcılar, elektrik direncini azaltan katkılar , UV sararması önleyiciler, katalistler vs kimyasallardır.

SOLVENTLER

Boya üretimi ve uygulaması sırasında bağlayıcıya ve boyaya uygun bir uygulama kıvamı (vizkozite) sağlayarak boya içindeki diğer bileşiklerin homojen bir faz oluşturması amacıyla boyaya ilave edilen sıvı malzemelerdir Bunlar uygulama sonrası bağlayıcı , pigmenti koruyucu ve dekoratif bir film halinde bırakarak boyanın uygulandığı yüzeyden buharlaşarak yüzeyi terk ederler.

Solventlerin çeşitli boyalarda kullanılması için şu özelliklere dikkat edilir: 

  1. Çözünürlük gücü
  2. Buharlaşma hızı
  3. Kaynama noktası
  4. Alevlenme noktası
  5. Kokusu
  6. Toksitite
  7. Korozyon
  8. Fiyatı

Boyalar;

1. Tüketim yerlerine göre

  • İnşaat Boyaları ( Yağlı ve yarı sentetik - sentetik - Emülsiyon )
  • Sanayi Boyaları ( Sentetik - selülozik - Fırın - Akrilik vs )

2. Bağlayıcı tiplerine göre

  • Su bazlı boyalar
  • Sentetik boyalar
  • Selülozik boyalar
  • Akrilik boyalar
  • Poliüretan boyalar
  • Epoksi boyalar
  • Klorkauçuklu boyalar
  • Polyester boyalar
  • Alkid - Melamin boyalar (Fırın)
  • Silikon esaslı boyalar (Isıya dayanıklılar)
  • Vinilik reçine bazlılar
  • Toz boyalar

olmak üzere iki ana sınıfta toplanabilir ve pek çok alt gruba ayrılabilirler.

BOYALARDA KULLANILAN BAZI TANIMLAR

KURUMA

Boyaların sıvı veya pasta halinden katı hale geçme olayına kuruma; bu iş için geçen zamana ise kuruma zamanı denir.
Otomotiv boyalarında genellikle ilk önce solvent buharlaşarak yüzeyden uzaklaşır daha sonra ise boya filmi atmosferden oksijen emerek sertleşme sürecine girer Boyalar hemen kurumuş gözükseler de kimyasal setleşme dediğimiz tam kürlenme süresini en az 72 saatte tamamlar.

Boyalar kurumalarına göre ;
1- Hava oksidasyonu ile kuruyan boyalar (Kuruyan yağlarla yapılmış sentetik boya sistemleri)
2- Solvent uçması ile kuruyan boyalar (Selülozik boyalar)
3- Kimyasal reaksiyon ile kuruyan boyalar (Çift komponentli boya sistemleri - Akrilik, Poliüretan, Epoksi, Polyester vs)
4- Isı ile kuruyan boyalar (Alkid Melamin sistemler - Fırın kurumalı boyalar, Elektrostatik tos boyalar)
vs olmak üzere çeşitli tiplere ayrılabilirler

VİZKOZİTE

Akışkanların akmaya karşı gösterdikleri direnç olarak tanımlanır Boya cinslerine ve bağlayıcı tiplerine bağlı olarak değişik vizkozite bakma yöntemleri vardır.
Vizkozite belirlenirken sıcaklık ile vizkozite arasındaki ilişki çok önemli olup boyanın kalitesine direkt etki eder.

SERTLİK

Boyaların iz ve çizilmeye karşı olan dirençleridir.

PARLAKLIK

Işığın yüzey tarafından absorbe edilmeyen kısmının yansımasıdır Bakış açısına göre değişir.

1- Çok parlak boyalar 85 gloss ve üstü
2- Parlak boyalar 70 - 85 gloss
3- Yarı parlak boyalar 30 - 70 gloss
4- Yarı mat boyalar 6 - 30 gloss
5- Mat boyalar 0 - 6 gloss

RENK

Maddeler üzerine düşen beyaz ışık huzmesindeki ışınlardan frekansları kendi elektron titreşim frekanslarına uygun olanı absorbe eder kalanı yansıtır Yansıyan o maddenin rengidir.

ÖRTME GÜCÜ

Boyanın tatbik edildiği yüzeyi tam olarak kapatabilme yeteneğidir.

ESNEKLİK

Boya filminin boyanan yüzeyin eğilmesi ve bükülmesi halinde çatlama, kırılma ve kopma olmamasıdır.

YAPIŞMA

Boya ile boyanan yüzey arasındaki çekme kuvveti ve yüzeyin pürüzlülüğü sayesinde oluşan film tabakasının yüzeyde tutunması İyi bir yapışma için yüzeyin yağsız, passız, toz ve kirlerden iyice temizlenmiş olması gerekmektedir.

KANAMA

Kuru film üzerine boya tatbikinde boya filmine pigment ve bağlayıcı transferinden dolayı meydana gelen görünümlerdir.

ÜRÜN CİNSLERİ

MACUNLAR

Boyaların uygulanacağı yüzeylerde oluşmuş çukur ve hataların kapatılması amacıyla düşük pigment oranı ve yüksek dolgu ve katkı maddesi ile oluşturulmuş ıspatula ile belli kısımlara uygulanan yüzeylerin aynı seviyeye gelmesini sağlayan malzemelerdir Bu tip malzemeler üzerine direkt boya uygulaması yapılmaz Araya bir astar tabakası atılması gerekmektedir.

ASTARLAR

Uygulanacak boyaların çıplak metal yüzeylere yada altındaki tabakaya yapışmalarını sağlayan ayrıca korozyonun boya filminin altında ilerlemesine mani olarak metal yüzeyin paslanmasına engel olurlar.

DOLGU VE ASTAR DOLGULAR ( PRIMER - PRIMER FILLER )

Son kat atılacak boyalardan önce yüzeydeki derin çizikler ile ufak boşlukları doldurmak , ayrıca boya filminin altında düzgün bir yüzey oluşturarak boyanın iyi yayılma yapmasını sağlayan bu sayede boyaların daha parlak ve iyi bir görünüm oluşturmasına imkan veren malzemelerdir Genelde yine katkı ve dolgusu yüksek ürünler olup son kat boya uygulanmadan önce son kurumalarını yapmaları beklenmelidir.

SON KAT BOYA VE VERNİKLER

Uygulandıkları yüzeyleri dış etkilere karşı korumak veya dekoratif amaçlarla uygulanan parlaklık ve örtücülükleri yüksek film oluşturan kimyasal malzemelerdir. 
Boya içine renk verici malzemeler yani pigmentler çıkarıldığında oluşan malzemeler vernik adını alırlar.